BALIKLARIN ÖLÜM NEDENLERİ |
Hastalığın teşhisinde ve balık ölüm nedenlerinin araştırılmasında gönderilecek örnek balıkların seçilmesi ve laboratuvara gönderiliş biçimi çok önemlidir. Bu açıdan, örnek balıkları almadan uzmanlarımızı telefonla arayarak nasıl bir örnek beklediklerini öğrenmek doğru bir hareket olur. Akuadan elemanları işletmelere bu konuda hizmet vermekte olduklarından, bu sorunların çözümünde ve ortadan kaldırılmasında görev almaktan memnun olacaklardır. Aşağıda alınacak örneklerin durumları, en iyiden en kötüye doğru sıralanmıştır.
1- Aşağıdaki Davranışları Gösteren Canlı Balıklar Örneklenmelidir;
a- Sığ sularda yan olarak yatar ve temas edildiklerinde hızlı hareket etmezler
b- Su yüzeyinde dururlar ve temas edildiklerinde aşağıya kaçmazlar veya kaçsalar da hemen yüzeye çıkarlar.
c- Dengesiz bir şekilde sağa-sola yada bir daire etrafında çok hızlı hareket ederler.
d- Gruptan ayrı olarak yüzenler.
Yukarıda belirtilen şekillerde hareket eden balıklar örnek olarak alınıp gönderildiğinde, hastalığın teşhis şansı çok yüksektir.
2- Aşağıdaki Belirtileri Görülen Canlı Balıklar Örneklenmelidir;
a- Normal dışı vücut formu (zayıf, aşırı şişkin vb.) olanlar,
b- Vücut üzerinde açık yaralar,
c- Sırt yüzgecinin ön tarafında veya vücudun diğer bölümlerinde renkte açılma veya koyulaşma, yıpranmış bölgeler,
d- Ağız kenarında ve çevresinde sarımsı veya kırmızı bölgeler,
e- Solungaçlarda yıpranmış ve açık renkli bölgeler,
f- Yüzgeç diplerinde ve üzerinde kanamalar, erimeler
Bu durumdaki örneklerde de hastalığın teşhis şansı yüksektir.
3- Ölü Balıklardan Yapılacak Örnekleme;
Solungaçlar hala kırmızı rengini kaybetmemiş olmalı, vücut rengi matlaşmamış olmalı, normal seviyede mukusla kaplı olmalı. Bu tip örneklerde hastalığın teşhis olasılığı balığın ne kadar zamandır ölü olduğuna bağlıdır. Balık ne kadar uzun zaman ölü olarak havuzda kaldıysa, örnek olarak kullanılması o kadar güçleşir. Dokular dağılmaya başlamıştır ve hemen normal flora bakterileri balığı etkisi altına alırlar.
4- Örneklerin Rastgele Seçilmesi;
Bu şekilde toplanan örneklerden balık kayıplarının nedenlerinin bulunması çok zordur, çünkü havuzdaki balıkların çoğunluğu sağlıklıdır. Bazen problemin sebebi hakkında, balığın üstündeki parazit türlerinin sayısı bir gösterge olabilir.
5- Örneklerin, Havuzun Farklı Yerlerinden, Oltayla Yakalanması;
Ölüm sebebini bulma olasılığı düşüktür, Çünkü genelde sağlıklı balıklar daha çabuk yemli oltaya yakalanacaktır. Dolayısıyla yakalanan balıkta parazit ve patojen organizmaların olamama ihtimali yüksektir.
6- Solungaçları Beyazlamış ve Deri Rengini Kaybetmiş Ölü Balıkların Örnek Olarak Seçilmesi;
Ölü balıklar Vücut rengini kaybetmiş, mukus örtüsünü yitirmiş ve beyaz, yumuşak solungaçlara sahiptirler. Bu tür bir örnek kesinlikle seçilmemelidir. Bu konuda tek yapılması gereken, bu tür örneklerin her gün tek-tek havuzlardan temizlenmesidir. Her gün bu temizliği yaparak, kayıpların hangi hızla arttığını da tespit edebilirsiniz. Böylece üretim süreci sonunda ölümler hakkında doğru ve kesin bir rapor elde etmiş olursunuz.
7- Hastalıklı Balıkların Bulunduğu Havuzdan Su Örneği Alınması;
Genelde su örneği, balık ölümlerinin nedenini bulmada teşhis değeri çok az olan bir yöntemdir. Ancak zehirli bir maddenin suya karışmasından şüpheleniyorsanız su örneği önem kazanır. Bu durumda , 1 litrelik bir su örneği koyu renkli steril bir şişe içinde gönderilmelidir. Balık örnekleri, örnek suyun içine kesinlikle konmamalıdır.
BALIKLARIN ÖLÜM SEBEPLERİNİN BELİRLENMESİ
Eğer mümkünse aşağıdaki bilgiler örnek balıkla birlikte teşhisi yapacak uzmanlara gönderilmelidir.
1- Balık ölümlerinin başladığından itibaren ölen balık sayısı,
2- Ortalama günlük ölüm sayısı,
3- Ölümler ne zaman başladı ? ---- Tarih - Gün - Saat,
4- Tankın yada havuzun tam ölçüleri,
5- Ortalama havuz derinliği,
6- Havuzdaki balıkların sayısı,
7- Çevre koşulları; Hafif - Orta - Ağır
Hafif : Havuzun görüş mesafesi iyi durumdadır ve köşeler ile dipte yosun birikimi yoktur.
Orta : Havuzun görüş mesafesi orta durumdadır ve köşeler ile dipte orta seviyede yosun birikimi vardır.
Ağır : Havuzun görüş mesafesi oldukça kapalı ve tabanda yoğun yosun birikimi vardır.
8- Son bir haftalık su sıcaklığı ve oksijen ölçümleri,
9- Kullanılan yem ve verilme miktarı,
10-Ölümlerin başlangıcı öncesi işletmede yaşanan herhangi bir değişiklik veya uygulama.
ÖRNEK BALIKLARIN LABORATUVARA GÖNDERİLMESİ
1- Balık susuz plastik bir torbaya konur ve ağzı su almayacak şekilde kapatılır. Bu torba, içinde kırılmış buzların bulunduğu bir buz kutusunun içine konulur.
2- Eğer balıkların taşınacağı mesafe kısa ise balıklar bir bidona veya çok iyi oksijenlendirilmiş , su doldurulmuş bir torba içerisinde buz bulunan buz kutusuna konur.
3-Balıklar, bozulmalarını önlemek için başka bir yol yok ise dondurulabilir. Donmuş balıklarla çalışmak çok zor olduğu için mümkün olduğunca bu yöntemden kaçınmak gerekir. Balıklar yalnız bazı analizlerde kullanılacak ise dondurulmasına izin verilir.
4-Toplanmış tüm ölü balıkları ki bunlar hala örnek teşkil edebilecek durumda (kırmızı solungaçlar, deri rengi, mukus oranı) ise hemen 1. maddede açıklanan şekilde buza koyun, böylece balıkların dokularının bozulup dağılması engellenmiş olur.
5- Örnek göndermeyi organize edin. Otobüs ile göndermek çoğu zaman iyi bir alternatiftir. Örnekler en geç 12 - 18 saat sonra uygun koşullarda laboratuvara ulaşmalıdır.
6-Laboratuvarı arayın durum hakkında detayları verin ve balıkların varış zamanını söyleyin.
|